Lewica XXI w.

Jesteśmy lewicą. Co to oznacza?

Lewica zawsze stawia realne dobro społeczne i realne dobro jednostki ponad wszelkie abstrakcyjne mechanizmy rynku i państwa. W konflikcie między kapitałem i pracą zawsze staje po stronie pracy. W przypadku, gdy praca równoznaczna jest ze zniewoleniem, lewica przeciwstawia się nieludzkim warunkom jej świadczenia i dąży do stworzenia oraz egzekwowania zasad i praktycznych możliwości godnego zatrudnienia i rozwoju każdego człowieka. Praca nie może upokarzać i musi być sprawiedliwie wynagradzana.

Lewica w konflikcie między konserwatywnymi regułami społecznymi a modernizacją staje po stronie uniwersalnych wartości i chce stwarzać człowiekowi szeroką przestrzeń do samorealizacji. Jedynym ograniczeniem tej zasady jest dobro wspólne. Wspólczesna lewica w konflikcie miedzy autorytaryzmem a demokracją zawsze staje po stronie demokracji.

Co nas odróżnia od prawicy i populistów

Zdecydowanie różnimy się od prawicy narodowej i prawicy liberalnej. Fundamentalizm i populizm uważamy za szkodliwe dla polityki i debaty publicznej. Z prawicą spieramy się o jak najszerszy zakres i znaczenie samorządności terytorialnej i zawodowej, o pełna i rzeczywistą tolerancję dla mniejszości, o większą rolę kobiet w życiu publicznym oraz ich równy status zawodowy, o to, aby polityka społeczna nie ograniczała sie do rozdawnictwa nieuwzgledniającego potrzeb i zamożności ludzi, wreszcie o neutralnośc światopoglądową państwa i konieczność zmniejszenia wpływu Kościoła na życie publiczne.

W odróznieniu od prawicy nie toczymy wewnętrznych wojen, nie konfliktujemy ludzi. Cenimy zdolność do porozumiewania się, do współpracy i gotowość do kompromisu. Od liberałów odróznia nas stosunek do gospodarki i rozkładania kosztów społecznych. Państwo nie może całkowicie wycofywać się z gospodarki. Nie wszystkie sprawy rozstrzyga wolny rynek. Państwo i jego instytucję muszą odgrywać istotną rolę w korygowaniu rynkowej dystrybucji, pomagajac biedniejszym i słabszym, a od bogatszych wymagajac większego wkładu w dobro wspólne.

Od prawicy i liberałów, od populistów i fundamentalistów różni nas stosunek do Unii Europejskiej i polskiej polityki wewnatrz Unii. Pamietamy, kto i jaki miał stosunek do integracji. Widzimy, ile dzisiaj wsród prawicy i liberalów jest oporu i braku gotowości do współpracy na rzecz tworzenia nowoczesnej, socjalnej Unii. Praktycznie tylko lewica chce pogłębiania integracji politycznej Europy. Nie uważamy, by status majątkowy oraz środowisko urodzenia i zamieszkania decydowały o możliwości i jakości korzystania z usług publicznych. Nie chcemy, aby demokracja zamykała sie tylko w gronie tych, którzy swoje kompetencje wyprowadzają z majątku i pozycji rodziców.

Uprawiamy politykę. Co to oznacza?

Polityka to racjonalne zaangażowanie w życie społeczne. Coraz bardziej złożone relacje między ludzmi wymagają celowego współdziałania. Zależymy od większej całości i na jej kształt chcemy wpływać. Uprawiamy politykę, rozumianą jako skuteczną obronę słabszych i wykluczonych. Naszym zadaniem jest właczenie w struktury nowoczesnego społeczeństwa pracowników i pracodawców, którym bliska jest idea dobra wspólnego, rozumianego jako likwidacja bezrobocia, wyrównywania elementarnych warunków życiowego startu, wiedzy i podstawowej ochrony życia oraz zniesienia skrajnych dysproporcji między biedą a bogactwem. Takie cele można osiągnać wyłącznie w ścisłej współpracy z reprezentantami społeczeństwa obywatelskiego, ruchami niesformalizowanymi i aktywnymi jednostkami, pragnącymi włączyć się we wspólny proces technologicznego i kulturowego otwierania Polski na Europę i świat.

Kogo reprezentujemy?

Działamy dla i w imieniu tych wszystkich, którzy z obiektywnych przyczyn społecznych i kulturowych nie znajdują swego miejsca, zwłaszcza na rynkach pracy, edukacji, dobrobytu, wartości i ekspresji. Reprezentujemy ludzi, którym bliska jest idea postepu, czynienia świata lepszym i bardziej sprawiedliwym. Dla których prawa jednostki nie są li tylko demagogicznym zawołaniem.

Nasze tradycje

W przeszłości socjaldemokratów i socjalistów poszukujemy wzorców i przestróg nadających naszej działalności pełniejszy, powiązany z historią, wymiar. Dlatego szczególna uwagą obdarzamy doświadczenia i dorobek programowy starych partii socjaldemokratycznych Zachodu, przedwojennej Polskiej Partii Socjalistycznej, reformatorskich nurtów Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej oraz dokonania Komitetu Obrony Robotników i Socjaldemokracji Rzeczypospolitej Polskiej. A także rodzimego ruchu spółdzielczego, polskich sufrażystek, wolnomyślicieli. Nie odtrącamy żarliwości polskich komunistów, nie zgadzając się na totalitarny model państwa i społeczeństwa. Z tych samych powodów, doceniając i szanując modernizacyjne osiągnięcia Polski Ludowej, które były dziełem milionów uczciwych Polaków, potępiamy krzywdy wyrządzone w imię cywilizacyjnych i socjalnych ideałów.

Zwrot polityczny SLD

Dokonujemy w partii czterech zasadniczych zwrotów, według których chcemy dzisiaj i w przyszłości organizować naszą polityczną i społeczną aktywność.

ZWROT SOCJALNY

Ku wartościom lewicy społecznej, problemom ludzi opuszczonych i lekceważonych w konfliktach między pracodawcą a pracobiorcą, centrum a prowincją, większościa a jakąkolwiek mniejszością, między lepiej sytuowanymi i tymi, którzy znajdują się w gorszej sytuacji ekonomicznej. Tak rozumiane nowoczesne państwo opiekuńcze tworzy warunki dla aktywności i zamienia rozdawnictwo w pomnażanie dobra wspólnego.

ZWROT INTELEKTUALNY

Ku sporom i wartościom współczesnej lewicy europejskiej, ku wyzwaniom jakie niesie cywilizacyjny rozwój ludzkości. Musimy się zmierzyć z problemami społecznymi i nierównościami ekonomicznymi, które niesie globalizacja, zwłaszcza dotyczącymi bezkarności kapitału i regionalnego wyzysku, nie wolno nam pominać trudnych kwestii etycznych, które stawia przed ludzkościa rozwój nauki. Lewica musi być stałym uczestnikiem debaty nad zasadniczymi sprawami bytu ludzkiego i nieustannie stawiać pytania i przecierać szlaki dyskusji oraz gwarantować jej wolność.

ZWROT ORGANIZACYJNY

Ku nowym formom aktywności społecznej i politycznej, ku społecznikostwu – w najlepszym tego słowa rozumieniu. Bycie członkiem partii to aktywność w organizacjach i stowarzyszeniach. Pole do takiej aktywności jest coraz większe w instytucjach ekonomii społecznej i spółdzielczości, w lokalnych inicjatywach kulturalnych, edukacyjnych i charytatywnych. Należy wspierać wszystkie te organizacje, których celem nie jest zdobycie i utrzymanie wladzy, lecz chęc kształtowania rzeczywistości oraz wywieranie wpływu na procesy decyzyjne zachodzące w państwie.

ZWROT POKOLENIOWY

Ku nowym generacjom, ciągle jeszcze zbyt słabo obecnym w życiu publicznym i również w SLD. Zwrot pokoleniowy to zjawisko obiektywne. Ale w długiej perspektywie wygra ta formacja ideowa, która bedzie mówić glosem wstępujących pokoleń, która lepiej zrozumie dylematy i wybory, jakie przed nimi staną. Ta, która nie tyle otworzy im drogę do kariery, lecz pokaże sens aktywności publicznej.

Nasze wartości i zasady

Interpretując współcześnie tradycyjne zasady oświeceniowego racjonalizmu dochodzimy do przekonania, że w XXI wieku są one rozumiane jako:

WOLNOŚĆ

Czyli wolność wyboru, przekonań, nauki, sztuki, swobód obywatelskich i stylu życia oraz zrozumienie dla innych. Wolność to jednocześnie tolerancja i neutralność światopoglądowa świeckiego państwa. Wolność ograniczaja jedynie konstytucyjnie zagwarantowane prawa człowieka oraz reguły demokratycznego państwa. Ludzie mają prawo do wyrażania siebie i swojej odmienności. Gwarancją wolności jest państwo demokratyczne i socjalne. Państwo musi zapewnić obywatelom rzeczywiste bezpieczeństwo, w wymiarze jednostkowym i społecznym. Bezpieczeństwo socjalne jednostki jest moralnym zobowiązaniem wspólnoty, a nie luksusem. Dopiero człowiek wolny ekonomicznie może być prawdziwie wolny.

RÓWNOŚĆ

Państwo powinno zapewnić równy start każdemu człowiekowi i dbać o to, żeby różnice społeczne nie były zbyt wielkie. Nie godzimy się na sytuację, w której miejsce urodzenia, zasobność rodziny lub wiek tworzą nieprzekraczalne bariery w rozwoju tych, którzy nie mieli szczęścia. O własnym dobrobycie decydować powinna przede wszystkim praca, a nie szczeście i przypadek. Szanse zdobycia wykształcenia i pracy powinien dostać każdy obywatel. Równość kobiet i mężczyzn musi być zagwarantowana.

BRATERSTWO

Rozumiane jako solidaryzm społeczny, budowanie silnych więzi, w których ludzie służa sobie wzajemną pomocą i dzielą się wspólnie wytwarzanym dobrobytem. Solidaryzm w skali rodziny, grupy, społeczności lokalnej, państwa Europy i świata, wyrażający się niesieniem pomocy wszystkim potrzebującym i skrzywdzonym. Wspólnota lokalna to przestrzeń codziennego życia obywatela. Dlatego należy wzmocnić prawo decydowania wspólnoty samorządowej o swoich codziennych sprawach.

Z tych wartości wyprowadzamy lewicowe zasady naszego działania oparte na sprawiedliwości społecznej – lewicowe kotwice, według których oceniamy potrzebę i zawartość konkretnych inicjatyw i propozycji.

ZASADA PIERWSZA

To rozwój społeczny, a nie tylko wzrost gospodarczy. Wzrost gospodarczy i inwestycje powinny służyc podnoszeniu poziomu życia wszystkich obywateli. Państwo musi inwestować w zrównoważony rozwój, nie zrobią tego ani pojedyncze jednostki, ani prywatne firmy. To państwo musi zorganizować infrastrukturę i dbać o jakość usług publicznych. Nie możemy godzić sie na urynkowienie wszystkich dziedzin życia społecznego, szczególnie takich jak: edukacja i służba zdrowia. Szeroki wachlarz usług publicznych na wysokim poziomie należy traktować nie jako konieczny koszt, ale jako inwestycje w rozwój społeczny kraju.

ZASADA DRUGA

To obrona wykluczonych. Obywatele pozbawiani prawa do uczestnictwa w życiu społeczno-gospodarczym, przestają być pełnoprawnymi obywatelami – wykluczenie społeczne to kalectwo demokracji. Szczególne niebezpieczne jest zamknięcie w gettach biedy i bogactwa w miastach lub w ubożejących regionach. Bieda i wykluczenie powodują frustrację i pojawianie się wielu innych niebezpiecznych zjawisk społecznych, takich jak uzależnienia, patologie i przestępczość. Nikt nie może byc wykluczany ze względu na płeć, wiek, wyznanie czy orientację seksualna. Najważniejszym sposobem uczestnictwa w życiu społecznym jest praca, która nie służy tylko wytwarzaniu dóbr i zarabianiu na życie. Wynagrodzenie za prace powinno gwarantować godne utrzymanie jednostki i rodziny. Prawa pracownicze są podstawą godności ludzi pracy najemnej i fundamentem europejskiej idei państwa demokratycznego i socjalnego.

ZASADA TRZECIA

To wiedza i kultura dla wszystkich. Edukacja ma zapewniać powszechny i równy dostęp do wiedzy i nie może być ona zarezerwowana wyłącznie dla grup zamożnych i uprzywilejowanych. Nie może być segregacji w szkolach. Segregacja dzieci i młodzieży w szkołach to początek niebezpiecznego dzielenia obywateli na lepszych i gorszych i prowadzi do wykluczenia społecznego. Edukacja to nie produkcja zasobów ludzkich, to nie produkcja ludzkich robotów, ale kształcenie świadomych obywateli, zdolnych do podejmowania wyzwan XXI wieku! Wiedza to wielki potencjał współczesnej Polski. Przesady tradycjonalistów nie mogą stawiać tamy rozwojowi nauki. Suwerenność Polski to silne zaplecze badawcze i naukowe, wyższe uczelnie, nowoczesna infrastruktura i wykształcona młodzież. Kultura też jest dobrem wspólnym – musi być ona chroniona przed komercjalizacją oraz wolna od cenzury zarówno politycznej jak i religijnej.

ZASADA CZWARTA

To prawo swobodnego wyboru. Należy bronić prawa obywateli do swobody i wolności wyboru przed presją moralnej albo religijnej większości. Demokratyczne państwo to gwarant wolności osobistych – bez możliwości wyboru, nie ma wolności człowieka i obywatela. Jedynie państwo neutralne światopoglądowo, wolne od obłudy, cynizmu i przesądów jest nowoczesnym państwem demokratycznym. Kobiety powinny mieć prawo do nieskrępowanego decydowania o swoim macierzyństwie. Wychowanie seksualne nie może być sprawą ideologiczną – to nauka o czlowieku i europejski standard.

ZASADA PIĄTA

To walka o Europę socjalną. Nasza wizja Unii Europejskiej to wspólnota socjalna i solidarna, to wspólnota polityczna, której zależy na rozwoju i dobrobycie wszystkich jej państw. Miarą sukcesu UE powinna być kondycja społeczno-gospodarcza jej najbiedniejszych krajów i regionów. Polska powinna być aktywnym podmiotem na rzecz szerszej integracji politycznej UE. Polska europejska – to więcej wysokich, europejskich standardów w polityce, ekonomii oraz w życiu społecznym.

ZASADA SZÓSTA

Dynamiczne i służebne państwo. Aktywna polityka społeczna i gospodarcza wymaga silnego i dynamicznego państwa. Obywatel musi mieć pewność, że państwo jest jego przyjacielem, że sprawna administracja i bezstronny wymiar sprawiedliwości szybko i skutecznie pomogą rozwiązywać jego problemy. Rozwój samorządności we wszystkich jej wymiarach to jeden z warunków działania dynamicznego i służebnego państwa. Jedynie państwo, które spełni oczekiwania obywateli, będzie cieszyć się powszechnym szacunkiem. Państwo nie musi być wcale za wszelką cenę tanie – musi być silne, sprawne, przyjazne i dynamiczne.

Jak chcemy zmienić Polskę?

Prawica tworzy państwo dla swoich, dla posłusznych i uległych. Grzebie w życiorysach, lustruje i weryfikuje. Liberałowie tworzą państwo dla wybranych, tych, którzy są wystarczająco bogaci, by radzić sobie w przesadnie tanim, zle zorganizowanym państwie. Polska byłaby europejskim i światowym ewenementm, gdyby rywalizacja polityczna i spór ideowy zostały sprowadzone do zaściankowej rywalizacji między liberalną partia dla wybranych a prawicową partia swoich.

Potrzebna jest lewica! Potrzebne jest nowy SLD!

Bo właśnie lewica tworzy państwo, w którym każdy może odnależć swoje miejsce i swój obszar aktywności, w którym każdy jest potrzebny. Lewica tworzy państwo, którego celem jest ułatwianie życia wszystkim obywatelom. Państwo, w którym przepustka do publicznej obecności nie jest – jak chcą konserwatyści – posiadany majątek i przywileje wynikające z dziedziczenia pozycji społecznej. Państwo, w którym – nie tak, jak proponuje prawica – pełnie praw obywatelskich dają jedynie słuszne życiorysy, do kilku pokoleń wstecz, własciwa religia i bezkrytyczne posłuszeństwo wobec władzy. Państwo, w którym – nie tak jak proponują liberałowie – o wszystkim decyduje wolny rynek. SLD jako największa partia lewicy chce tworzyć państwo nowoczesne, społecznie sprawiedliwe i demokratyczne.

Nowoczesne

To znaczy otwarte na świat i postęp, potrafiące zmierzyć się z problemami globalnej gospodarki i wyzwaniami cywilizacyjnymi. Państwo nie naśladujące ślepo innych, ale potrafiące wykorzystywać dla potrzeb swoich obywateli dorobek nauki, technologii i kultury. Nowoczesne, to znaczy w pełni europejskie – respektujące standardy socjalne i demokratyczne, potrafiące wraz z innymi państwami i społeczeństwami tworzyć zjednoczoną Europe.

Społecznie sprawiedliwe

To znaczy solidarne, likwidujące wszelkie formy wykluczenia i walczące z nierównościami, potrafiące pomóc słabszym i biedniejszym.

Demokratyczne

To znaczy starające się, aby obywatele mieli jak największy wpływ na decyzje wybieralnych władz, z rozwijająca się i mocną samorządnością terytorialną i zawodową. Z mocnymi, niezależnymi instytucjami, kontrolującymi władze i pilnującymi przestrzegania praw człowieka.

Z kim będziemy zmieniać Polskę?

Polskę można zmienić wysiłkiem i zaangażowaniem milionów ludzi. Nie zrobi tego ani sama władza, ani elity. Możemy nasz kraj zmienić tylko wtedy, gdy zobaczą w tym szanse miliony pracowników, którzy w obecnej Polsce czując się nieswojo, stracili wiarę, że mogą wpływac na swój i Polski los. Do nich – z nadzieją na zmianę tej postawy – adresujemy nasz program. Do tych wszystkich, którzy poszukują swojego miejsca w organizacjach samorządowych, w satysfakcjonującej pracy, w obywatelskiej aktywności. Nikt za nas Polski nie zmieni.
Wielkie nadzieje wiążemy z odradzającymi się środowiskami lewicy. Oceniamy, że to właśnie na lewicy trwa dziś najbardziej interesująca dyskusja o przyszłości polskiego społeczeństwa, na którą SLD pozostaje otwarty.
Lewica polityczna, zorganizowana, powinna zawsze do wyborów iść razem. Decyduje o tym skala zagrożenia prawicową wizją Polski zaściankowej, antymodernizacyjnej, zatopionej w historycznych sporach. Decydują o tym również wspólne ideały. Choć nie eliminują one sporów o drogę ich realizacji, to czynią możliwą dyskusję w duchu socjalistycznego humanizmu o Polsce naszych marzeń, o społeczeństwie dostatnim, aktywnym i nowoczesnym.